Nhân Thể Dữ Tâm Kinh

(人体与心)

Đinh Quang Tỉnh

 

 

Chúng tôi xin giới thiệu đôi nét về thư pháp chữ Hán và thư pháp Á Đông nói chung, trước khi t́m hiểu về nghệ thuật Thư pháp “Nhân thể dữ tâm kinh”, là thư pháp được viết trên những vùng nhạy cảm của phụ nữ, mà là phụ nữ đẹp, lơa thể, có lẽ khởi nguồn từ Trung Hoa.


Thư pháp Á Đông (chữ Hán:
書法亞東) là nghệ thuật viết chữ đẹp có nguồn gốc từ Trung Quốc. Người ta dùng bút lông, chấm mực tàu, viết chữ Hán trên các loại giấy tốt hay vải lụa, theo những phong cách khác nhau. Trong nghệ thuật thư pháp Á Đông có 5 phong cách viết là Chân (hay c̣n gọi là Khải), Triện, Lệ, Hành và Thảo với những quy luật đặc trưng riêng về đường nét, cách thức thể hiện.

Người Trung Quốc cho rằng Lư Tư, thừa tướng của triều đ́nh nhà Tần, là người khởi đầu cho nghệ thuật thư pháp v́ ông là người được giao việc thực hiện cải cách và thống nhất văn tự sau khi Tần Thủy Hoàng thôn tính các nước để rồi đưa Trung Quốc trở thành một quốc gia thống nhất. Trải qua các triều đại sau đó, sử sách đều có ghi nhận về sự xuất hiện của những thư pháp gia nổi tiếng, như Vương Hy Chi đời Đông Tấn hay Tề Bạch Thạch đời nhà Thanh.

Tiêu chuẩn để đánh giá một tác phẩm thư pháp thường bao gồm nhiều yếu tố rất khắt khe như điểm hoạch là đường nét, kết thể là bố cục, thần vận là cái hồn của tác phẩm... Cùng với sự xâm lược và đồng hoá của văn hoá các triều đại Trung Quốc trong một khoảng thời gian dài, có giai đoạn hàng ngàn năm, môn nghệ thuật này cũng trở nên phổ biến tại các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản và Việt Nam.

Có lẽ cao siêu hơn mấy bậc lại là Tâm kinh và Thư pháp trên cơ thể phụ nữ đẹp lơa thể.


“Bát nhă Ba la mật đa Tâm kinh”

là một trong những bộ kinh căn bản và phổ thông nhất của Phật giáo Đại thừa. Hầu như bất kỳ một buổi tụng kinh nào cũng được kết thúc bởi bài kinh này. Nó phổ biến đến nỗi hầu như ai đă từng đi chùa tụng kinh th́ đều biết và thuộc, ít nhất là một đoạn.


Tâm kinh và Thư pháp trên cơ thể 1

Posted ImagePosted Image







Bài kinh này là một trong các bài kinh của bộ Bát nhă kết tập tại Ấn Độ từ năm 100 TCN. Ban đầu, bài kinh được ghi bằng tiếng Phạn, khi truyền qua Trung Quốc th́ được dịch sang tiếng Hán. Bài thơ – hay đúng hơn là bài kinh – được viết trên cơ thể của cô gái chính là bài Bát nhă Ba la mật đa Tâm kinh được viết bằng Hán tự, theo bản dịch của ngài Huyền Trang.


Tâm kinh và Thư pháp trên cơ thể 2

Posted Image
Bài kinh chi vỏn vẹn có 260 chữ nhưng được xem là 1 trong những pháp môn tu quán chiếu để đi đến giác ngộ của những người tu học Phật.


Do đó, sự ảo diệu bên trong bài kinh th́ không có ǵ để nghi ngờ. Tuy nhiên, sự ảo diệu ấy không phải ai cũng biết. Biết và hiểu th́ lại càng ít. Hiểu rồi làm được lại càng ít hơn.

Trong tiểu thuyết Thiên long Bát bộ của Kim Dung, chàng Hư Trúc khi ở trong hầm băng cùng Thiên Sơn Đồng lăo, bị bà ép ăn thịt, uống rượu rồi ngủ cùng ‘Mộng cô’, câu niệm cửa miệng của nhà sư trẻ này là câu “sắc bất dị không, không bất dị sắc ; sắc tức thị không, không tức thị sắc ; thọ, tưởng, hành, thức diệc phục như thị” (sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc; sắc tức là không, không tức là sắc; thọ, tưởng, hành thức cũng là như vậy).

Tâm kinh và Thư pháp trên cơ thể 3

Posted Image

Hư Trúc đă đọc câu kinh được xem là thâm ảo nhất trong bài kinh Bát nhă này.


Theo quan niệm Phật giáo, sắc, thọ, tưởng, hành, thức được gọi là năm uẩn (ngũ uẩn). Năm uẩn tập họp lại mà thành th́ gọi là chúng sanh, hay con người.
.


Tâm kinh và Thư pháp trên cơ thể 4

 

Posted Image
Nói dễ hiểu, theo ngôn ngữ hiện đại, sắc là cơ thể, thọ là cảm nhận, tưởng là mong muốn, hành là làm, thức là biết. Trong năm uẩn này, sắc thuộc về thực thể, là thân, là xác. Bốn uẩn c̣n lại thuộc về tâm, là ư, là ham muốn. V́ vậy khi nằm kề ‘Mộng cô’, để tránh cám dỗ của thân xác phụ nữ, chàng Hư Trúc luôn tự nhủ rằng : sắc uẩn, hay thân xác cô nương kề bên, vốn là không thực, rồi sẽ khô cằn, già héo, tan biến theo quy luật thời gian. Biết là vậy, nhưng cảm nhận xác thịt th́ lại khác, nó xui khiến chàng trai trẻ chưa biết ǵ có những hành động theo bản năng. Và sau đó ...


Nói dông dài chẳng qua chỉ muốn khẳng định : nói ‘sắc tức thị không’ th́ dễ, nhưng gặp cảnh mà coi sắc cũng là không e rằng th́ khó lắm.

Posted Image
Trở lại với người viết thư pháp trên cơ thể. Tôi phải công nhận là ư chí, tinh thần ông rất tuyệt vời. Đối với một người viết thư pháp, việc giữ cho tinh thần không xao động, không phân tán bởi các yếu tố bên ngoài là rất quan trọng. Có tịnh th́ tâm mới an, nét chữ mới có thần, bố cục mới hài ḥa hợp lư. Một khi bút đă chấm mực, tay đă ‘đề’ ‘án’ th́ không thể dừng nữa chừng, v́ dừng th́ bút khí ngưng trệ, tác phẩm coi như bỏ đi. Đó là yêu cầu cơ bản khi chấp bút viết chữ trên giấy, trên vải, trên đá gỗ. Đây ông lại viết trên một thực thể sống, đầy sinh lực. Mỗi nét bút ông kéo lên hay đi xuống là đi cùng nhịp thở, cùng cảm xúc của cô gái. Quả là tâm không động. Người để cho viết tài, người viết lại càng tài. Có lẽ cả hai đều vượt qua cái giới hạn của h́nh sắc để đạt đến cái độ ‘sắc tức là không’ “v́ không có những chướng ngại trong tâm nên không có sợ hăi và xa rời mọi cuồng xi mộng tưởng”.

Câu kinh “Quán tự tại bồ tát” mở đầu tác phẩm từ bên trái, gần tim (tâm kinh mà) xuống ngực rồi được viết dần sang bên phải, đến đùi phải rồi kết thúc bên đùi trái với câu chú “yết đế, yết đế …”

Posted Image

Và rồi cảm thấy như chưa đủ, ông lại khóa tất cả lại bằng một chữ “Phật” thật lớn ở sau lưng

Toàn triện phía trên, danh ấn phía dưới ; đề từ, lạc khoản ; chữ đen, da trắng, triện son đỏ, nh́n thực mà không tục, trần trụi mà không dâm dục, đúng thư pháp, đúng nghệ thuật.

.

Trong chữ có pháp, trong h́nh có ư đọc ‘sắc’ ‘không’ trên thân trần sắc mới thấy cái ảo diệu của Tâm kinh và cái đẹp của thư pháp vậy.



Đinh QuangTỉnh

 

 

Chú thích của Nguyễn Nam Sơn:

Bát-nhă-ba-la-mật-đa tâm kinh (phiên La tinh từ Phạn ngữ: Prajñā Pāramitā Hridaya Sūtra, Prajnaparamitahridaya Sutra; Anh ngữ: Heart of Perfect Wisdom Sutra, tiếng Hoa: 般若波羅蜜多心經; âm Hán Việt: Bàn nhược ba la mật đa Tâm kinh) c̣n được gọi là Bát-nhă tâm kinh, hay Tâm Kinh. Đây là kinh ngắn nhất chỉ có khoảng 260 chữ của Phật giáo Đại thừa và Thiền tông. Nó cũng là kinh tinh yếu của bộ kinh Đại Bát Nhă gồm 600 cuốn.

Kinh này được hầu hết các Phật tử tại Việt Nam, Triều Tiên, Nhật Bản và Trung Quốc biết đến và rất thường dùng trong việc đọc tụng.

Bản kinh phổ biến nhất ở Việt Nam là bản của sư Trần Huyền Trang (Tam Tạng) sau khi thỉnh kinh về đă dịch lại vào năm 649, thời nhà Đường. Trước đó đă có nhiều sư dịch từ tiếng Phạn ra Hán ngữ trong đó có Cưu Ma La Thập (402-412), Nghĩa Huyền, Pháp Nguyệt, Bát Nhă và Lợi Ngôn, Trí Tuệ Luận, Pháp Thành, và Thi Hộ.

Kinh cũng đă được sự chú giải của rất nhiều sư từ nhiều quốc gia. Riêng ở Việt Nam, người chú giải kinh này đầu tiên là thiền sư Đạo Tuân Minh Chánh ở chùa Bích Động (tỉnh Ninh B́nh) thời vua Minh Mạng.

Bát Nhă Tâm Kinh có nhiều Dị bản.

Về đại cương th́ các bản văn đều khá rơ và giống nhau nhưng về chi tiết ngay các bản chữ Phạn để lại cũng có chi tiết khác nhau. Dĩ nhiên là trong các bản dịch đều có những chi tiết khác nhau nhỏ (tiếng Hán, tiếng Pháp và tiếng Việt).

Trong thập niên cuối của thế kỷ 19 th́ bản kinh mới được Samuel Beal dịch ra Anh ngữ.

Edward Conze, một nhà nghiên cứu Phật học Anh (1904-1979) với nhiều công nghiên cứu đă không thể t́m thấy được bài văn nguyên thủy của kinh này, mặc dù đă có nhiều bằng chứng cho thấy có một nguyên bản ban đầu của kinh này.

Toàn bộ bộ kinh lớn Đại Bát Nhă cũng đă bị quân Hồi giáo tiêu hủy khi họ đánh chiếm Đại học Phật giáo Nalanda.

Khi so lại bản dịch phổ biến hiện nay hầu hết dịch lại từ bản Hán ngữ của sư Trần Huyền Trang với một phiên bản khác c̣n lưu lại được trong Tạng ngữ th́ bộ kinh này thiếu vắng phần khai kinh và phần kết luận hoan hỉ vâng làm theo của chư vị nghe giảng kinh. Trong bản dịch từ Tạng ngữ, phần này vẫn c̣n đầy đủ.

Về "Nhục thể" Tâm Kinh nếu nh́n theo "Trần tục" th́ "ra làm sao sao ấy một chút", nếu Tâm chưa "Tịnh"..hi..hi.. Có lần NNS đọc câu chuyện kể, đại loại như: "Có một nhà Sư "Đạo hạnh cao thâm", cùng một Đệ tử đầy "Chấp trước" trên đường về Thiền viện, vào một buổi hoàng hôn. Khi ngang qua bờ suối, có cô gái đẹp không dám lội qua. Sư liền cơng cô gái qua bờ bên kia. Người Đệ tử đi theo luôn trách Thầy về "Sắc giới" nhất là khi giao thiệp cách như thế với Phụ nữ. Sư chợt giật ḿnh, nói với người Đệ tử: "Ta đă bỏ nàng tự bên bờ suối, mà ngươi c̣n mang theo đến đây à?".
Trong Pháp Bảo Đàn Kinh, Lục tổ Huệ Năng có ghi câu: "Mê nhân tu Phúc tưởng thị Đạo. Mê Nhân tu Phúc tội vẫn tại". Ăn chay, bố thí,cúng dường...chỉ là tu Phúc... tội vẫn c̣n..
NNS được đào tạo bên trời Tây từ Trung học đến Tiến sĩ..nên chỉ "học lơm" về Phật học mênh mông sâu thẳm..xin Thân Hữu bao dung..
Kính

Nguyễn Nam Sơn

 

nguồn: qua điện thư của Nguyễn Nam Sơn